Oświetlenie

Oświetlenie powinno współgrać z kompozycją wnętrza, uwzględniać odpowiednie proporcje pomiędzy światłem dziennym i światłem sztucznym oraz korespondować z barwą pomieszczeń.

Światło to bardzo ważny i twórczy element ekspozycji obiektów. Oświetlenie poza swoim podstawowym zadaniem, jakim jest  stworzenie warunków do odpowiedniego kontaktu widza z obiektem, spełnia również szereg dodatkowych funkcji:

        - Pomaga zorganizować przestrzeń tworząc zróżnicowane podprzestrzenie za sprawą natężenia światła, jego koloru bądź barwy.

      - Kreuje atmosferę ekspozycji. Odpowiedni dobór oświetlenia może odrealnić wnętrze i zmienić jego geometrię. Można stworzyć wnętrze ciemne, tajemnicze, z którego mroku wyłaniają się oświetlone punktowo eksponaty bądź wnętrze jasne, całe rozświetlone rozproszonym światłem. 

        - Stanowi narzędzie dla wydobycia odpowiedniej struktury i hierarchii ekspozycji.

Jedną z metod jest oświetlenie pośrednie. Światło odbite od jasnych powierzchni w pomieszczeniu oświetla eksponaty, dzięki czemu uzyskujemy harmonijność i równomierność oświetlenia. Jest to światło trudniejsze do opanowania, ale łagodniejsze. Daje ono cienie, ale nie są ostre. Oświetlenie pośrednie dobrze sprawdza się do obrazów pod szkłem, gdyż nie tworzy refleksów i oślepiających odblasków na szkle. Do oświetlenia pośredniego stosuje się oprawy ze źródłami światła o wysokiej skuteczności świetlnej np. lampy metalohalogenkowe. 

Kolejna metoda oświetlenia jest realizowana za pomocą projektorów umieszczonych w strefie przysufitowej. Zaletą jej jest możliwość dodatkowego doświetlenia poszczególnych eksponatów poprzez odpowiednie rozlokowanie i skupienie projektorów. Na rynku występuje szeroki wybór projektorów. Różnią się one sposobem świecenia, rodzajem stosowanych źródeł światła, sposobem montażu oraz kształtem obudowy.   

Zasadniczym zadaniem światła w malarstwie jest oddanie koloru. Światło nie powinno zmieniać barwy obrazów ani fałszować intencji twórców. Niezbędne jest oświetlenie zapewniające właściwy poziom natężenia oświetlenia, równomierność oraz całkowitą eliminację odbić kierunkowych.  Obrazy, szczególnie te wielkoformatowe, powinny być oświetlone łagodnym rozproszonym światłem bezpośrednim bądź pośrednim odbitym. Możemy sterować kolorem dobierając lampy fluorescencyjne o odpowiedniej temperaturze barwy światła, bądź stosując oświetlenie halogenowe.

Rzeźba wymaga dodatkowego modelowania i  podbudowania światłocieniem w celu uwypuklenia faktury materiału.

Rynek oferuje szeroki wybór sprzętu oświetleniowego. Istnieje jednak konieczność wyboru produktu optymalnego w zakresie technicznym, funkcjonalnym i ekonomicznym. Niebezpieczeństwem są produkty bez atestów, które charakteryzuje niska jakość wykonania i obniżone parametry świetlne.

 


Artykuł powstał na podstawie: K. Maciejewski, Zastosowanie sprzętu nowej generacji do oświetlenia muzeów, galerii i wystaw [w:] Światło w Muzeum. Optymalizacja stosowania – zapobiegania niepożądanym skutkom. Konferencja  Oświetleniowa pod patronatem Ministerstwa Kultury i Sztuki, Warszawa 1995 r.