Sztuka doboru oprawy

Rama stanowi  łącznik pomiędzy dziełem artysty a przestrzenią, w której ma się ono znaleźć. Jej rolą, oprócz czysto praktycznej funkcji ochronnej, jest scalenie obrazu z wnętrzem przy jednoczesnym uwydatnieniu jego odrębności. Różnorodność ram, stylów i sposobów wykończenia pozwala podkreślić cechy obrazu, zachowując jednocześnie jego indywidualny charakter. Dobrze zaprojektowana i wykonana rama może znacznie wzmocnić efekt wizualny dzieła. Źle dobrana rama może wręcz je oszpecić.

Rama podnosi rangę obrazu. Jest jego estetycznym dopełnieniem i poprawia warunki ekspozycyjne. Stanowi nierozerwalny element malarstwa od setek lat, obecny na dworach, w pałacach czy kościołach. Często jest postrzegana  jako odrębne, wartościowe i istotne dzieło sztuki.

 Aby dobrać odpowiednią ramę, powinniśmy brać pod uwagę następujące kryteria:

- epokę, z której pochodzi obraz

- styl, w jakim został namalowany obraz, a także charakter i nastrój dzieła

- rodzaj malarskiego przedstawienia (pejzaż, portret, scena historyczna, martwa natura, abstrakcja)

- stylistykę pomieszczenia

Środkami wyrazu są:

- kształt i wielkość ramy, w tym szerokość listwy i rodzaj profilu

- rodzaj i forma ornamentu 

- rodzaj opracowania powierzchni, czyli kolor i połysk

Klasyczne malarstwo olejne najkorzystniej wygląda w szerokiej stylowej ramie, najlepiej: złotej, posrebrzanej lub w ciemnej tonacji drewna. Korzystny wpływ mają wszelkie efekty podstarzałej powierzchni jak patyna czy przetarcia.

Dla obrazów renesansowych można wykonać ramę złoconą prostą, pozbawioną ozdób na szerokiej środkowej płaszczyźnie.

Obrazy pochodzące z XVII w., w przeważającej większości holenderskie, najlepiej prezentują się w ramach o charakterystycznych profilach oryginalnych ram z tego okresu, wykonane w drzewie gruszkowym lub brzozowym i czernione. 

Ramy do obrazów z lat 1700-1770 wykonywać najlepiej z listwy nie fabrycznej a ręcznej, o typowym profilu barokowo-rokokowym. Wykonane starannie, gruntowane po złożeniu, złocone na przemian błyszcząco i matowo stanowią doskonałe zamknięcie kompozycji  tych obrazów i współgrają z każdym wnętrzem.

Obrazy z epoki Ludwika XVI i empire’u dobrze prezentują się w nowych ramach, skromnie złoconych, zdobionych charakterystycznym motywem perełek, wstążek, wolich oczu lub listków rzeźbionych w drzewie.

Obrazy z połowy i końca XIX w. i początków XX w. można ujmować w skromne złocone listwy.[1]

Z autentycznymi starymi rycinami należy postępować bardzo ostrożnie. Zbyt barwna oprawa może zmącić ich urodę. Stare ryciny często pochodzą z najwcześniejszych ilustrowanych wzorników. Tematyka wielu z nich dotyczy architektury, począwszy od planów, rzutów i przekrojów budynków a kończąc na projektach pięknie zdobionych nadproży i różnych detalach architektonicznych. Inne często spotykane tematy to mapy sporządzane przez podróżników oraz okazy fauny i flory, narysowane przez botaników i uczonych podczas ich wypraw.

Do rycin i rysunków niewielkiego formatu na delikatnym papierze doskonale pasuje oprawa między dwiema taflami szklanymi. Takie rozwiązanie nadaje pracy wrażenie lekkości i zyskuje ona większą przejrzystość.  

Nowoczesne ryciny lub reprodukcje można ozdabiać obwódkami, brzegami z marmurkowego papieru, a także stosować podwójne, dwukolorowe passe-partout. 

Tradycyjne akwarele zwykle oprawia się w gładkie, złocone lub zwykłe drewniane listwy i stosuje się stonowane passe-partout w neutralnym kolorze. Kolorowe oprawy dobrze komponują się przy czarno-białych sztychach lub przy obrazach o jednolitej kolorystyce, ale przy delikatnych akwarelach mogą przytłaczać obraz.

Współczesne malarstwo tworzy udane połączenie z wąskimi ramami, które uwypuklą kolor i nastrój obiektu.

Rysunki lub pastele zostawiają na papierze warstewkę pyłu, którą należy chronić. Jeśli rysunek będzie oprawiony pod szkłem nie może dotykać pracy, aby go nie zaplamić, zarysować czy uszkodzić w inny sposób. W takiej sytuacji można odizolować prace od szkła na przykład przez podniesienie passe-partout. Ten sposób pozostawia niewielką przestrzeń między brzegiem rysunku a brzegiem passe-partout, akcentując jednocześnie delikatność oprawionego dzieła.

Odpowiedni dobór oprawy nie jest łatwy. Należy bowiem zachować równowagę i harmonię między oprawą a obrazem. Umiejętność łączenia charakteru obrazu z wystrojem pomieszczenia stanowi swoistą sztukę. Dlatego warto zwrócić się do specjalisty, który pomoże podjąć decyzję i ustrzeże przed dokonaniem błędnego wyboru.


 


[1] Arkady rok 1937, Warszawa 1937 r.